TP HCM đề xuất 7 tuyến đường sắt mới, vốn hơn 544.000 tỷ đồng

Xem thêm

• An toàn lao động khi vận hành máy móc

• Công nghệ thấm hút mồ hôi cho bảo hộ lao động thế hệ mới

• Vinfast lên kế hoạch mở rộng tại Ấn Độ?

Đường sắt được định hướng trở thành một trong những trụ cột vận tải của TP HCM trong dài hạn khi mạng lưới mới có thể mở rộng theo nhiều hướng, kết nối các trung tâm kinh tế, cảng biển và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tổng nguồn lực dự kiến cho quy hoạch lên tới hơn 544.000 tỷ đồng.

TP HCM đang đứng trước nhu cầu mở rộng năng lực giao thông khi quy mô vận chuyển hành khách và hàng hóa được dự báo tăng nhanh trong những năm tới. Trong bối cảnh đó, Cục Đường sắt Việt Nam đang trình Bộ Xây dựng dự thảo quy hoạch mạng lưới tuyến và ga đường sắt khu vực đầu mối TP HCM.

Theo phương án được đưa ra, ngoài tuyến Hà Nội - TP HCM đang khai thác, khu vực đầu mối thành phố sẽ có thêm 7 tuyến hoặc hành lang đường sắt mới. Các tuyến được định hướng sử dụng đường đôi, khổ 1.435 mm, tạo nền tảng cho một hệ thống có năng lực vận tải cao hơn hiện nay.

Từ TP HCM có thể hình thành nhiều hành lang đường sắt liên vùng

Điểm đáng chú ý của phương án là các tuyến mới không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại trong phạm vi đô thị mà còn mở rộng kết nối ra các tỉnh, thành và đầu mối logistics quan trọng.

Danh mục nghiên cứu bao gồm tuyến An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên; Biên Hòa - Vũng Tàu; TP HCM - Lộc Ninh; TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau; tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; TP HCM - Mộc Bài và tuyến kết nối cảng Hiệp Phước với cảng Long An.

Nhìn trên tổng thể, mạng lưới này tạo ra nhiều hướng kết nối khác nhau. Phía Đông liên kết với Đồng Nai và khu vực cảng Thị Vải; phía Tây Bắc hướng về Tây Ninh và Lộc Ninh; trong khi hành lang phía Tây Nam mở rộng kết nối về Cần Thơ và Cà Mau.

Các tuyến gắn với cảng biển cũng có ý nghĩa đối với hoạt động logistics. Khi hàng hóa có thêm phương thức vận chuyển bằng đường sắt, hệ thống giao thông có thể giảm sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ trên một số hành lang có sản lượng lớn.

Hàng hóa và hành khách đều được dự báo tăng mạnh

Quy mô đầu tư lớn xuất phát từ dự báo nhu cầu vận tải trong những thập niên tới.

Đến năm 2030, mạng lưới đường sắt khu vực TP HCM được dự báo phục vụ khoảng 4,61 triệu tấn hàng hóa và 10,43 triệu hành khách.

Nhu cầu này tiếp tục tăng trong các giai đoạn sau. Đến năm 2040, sản lượng hàng hóa có thể đạt khoảng 17,1-17,75 triệu tấn, trong khi lượng hành khách nằm trong khoảng 34,93-42,95 triệu. Đến năm 2050, nhu cầu dự kiến lên tới 41,28-45,34 triệu tấn hàng hóa và 85,03-102,17 triệu hành khách.

Nếu những dự báo này trở thành hiện thực, đường sắt sẽ không còn chỉ đóng vai trò là một tuyến vận tải xuyên tâm mà có thể trở thành một bộ phận quan trọng trong mạng lưới giao thông liên vùng của khu vực phía Nam.

Hơn 544.000 tỷ đồng cho một quy hoạch kéo dài đến năm 2050

Để đáp ứng nhu cầu vận tải nói trên, tổng vốn thực hiện quy hoạch được đề xuất khoảng 544.231 tỷ đồng.

Trong đó, giai đoạn đến năm 2030 cần khoảng 92.673 tỷ đồng. Phần vốn còn lại, khoảng 451.558 tỷ đồng, dự kiến dành cho giai đoạn 2031-2050.

Với quy mô nguồn lực này, các dự án sẽ phải được triển khai theo từng thời kỳ và thứ tự ưu tiên. Trước mắt, một số tuyến có vai trò quan trọng đối với kết nối vùng được đưa vào kế hoạch chuẩn bị đầu tư.

Những dự án được ưu tiên trước năm 2030

Trong giai đoạn đến năm 2030, phương án quy hoạch dự kiến triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu cũng được đề xuất thực hiện giai đoạn đầu, tập trung vào đoạn An Bình/Trảng Bom - Thị Vải cùng các nhánh kết nối cảng.

Ở hướng miền Tây, tuyến TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau dự kiến được triển khai trước trên đoạn TP HCM - Cần Thơ, với phương án xây dựng đường đơn trong giai đoạn đầu.

Sau năm 2030, trọng tâm sẽ chuyển sang hoàn thiện mạng lưới và nâng cấp tuyến Hà Nội - TP HCM hiện hữu. Các tuyến An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP HCM - Lộc Ninh và TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau cũng được định hướng hoàn thành, đưa vào khai thác theo quy hoạch.

Một bước chuyển lớn đối với hạ tầng đường sắt phía Nam

Hiện tuyến đường sắt Hà Nội - TP HCM đi qua khu vực này sử dụng khổ đường 1.000 mm. Trong khi đó, phần lớn các tuyến mới trong phương án quy hoạch được định hướng theo khổ 1.435 mm.

Sự thay đổi về quy mô và tiêu chuẩn kỹ thuật cho thấy định hướng phát triển đường sắt trong tương lai không chỉ nhằm bổ sung thêm tuyến mới mà còn hướng tới việc xây dựng một mạng lưới có khả năng đảm nhận khối lượng vận tải lớn hơn.

Đặt trong bức tranh giao thông chung, đây cũng là thời điểm TP HCM đồng thời thúc đẩy nhiều dự án đường sắt đô thị. Thành phố đang đặt mục tiêu phát triển mạnh mạng lưới metro trong giai đoạn 2026-2030, bên cạnh các tuyến đường sắt quốc gia và liên vùng.

Nếu được triển khai theo đúng định hướng, mạng lưới đường sắt mới sẽ góp phần mở rộng không gian kết nối của TP HCM, tạo thêm năng lực vận chuyển hàng hóa và hành khách, đồng thời tăng liên kết giữa thành phố với các trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị lớn ở phía Nam.

Nguồn: Cục Đường sắt Việt Nam, Bộ Xây dựng; thông tin được đối chiếu từ Báo Xây dựng ngày 8/10/2026.