Xem thêm
Thiếu tướng, TS Nguyễn Hồng Sơn - Cục trưởng Cục Quản lý công nghệ (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng).
Nguồn ảnh: Báo 24h
Nghiệm thu đề tài khoa học thành công mới chỉ là điểm khởi đầu. Để sản phẩm bước ra khỏi phòng thí nghiệm và đi vào vận hành thực tế, các đơn vị nghiên cứu phải vượt qua "thung lũng chết" công nghệ, đồng thời chủ động tự nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm tránh nguy cơ rơi vào "bẫy phụ thuộc" từ bên ngoài.
Sáng ngày 19/10/2026, tại Hà Nội, Học viện Kỹ thuật Quân sự đã tổ chức Hội thảo khoa học hướng tới kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Học viện (28/10/1966 - 28/10/2026). Hội thảo thu hút 42 tham luận chuyên sâu, tập trung mổ xẻ những điểm nghẽn thể chế, khoảng cách giữa lý thuyết và sản xuất, cũng như định hướng phát triển các cụm công nghệ chiến lược mũi nhọn.
Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, một thực tế phổ biến là nhiều đề tài dừng lại ở mức công bố bài báo hoặc mô hình thí nghiệm. Khoảng cách từ một kết quả được nghiệm thu trên giấy tờ đến một sản phẩm thương mại hoặc thiết bị hoàn chỉnh có thể đưa vào vận hành chính là "thung lũng chết" của công nghệ.
Phân tích về rào cản này, Thiếu tướng, PGS.TS Mai Quang Huy - Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự - chỉ ra rằng sản phẩm kỹ thuật quốc phòng cần trải qua chuỗi công đoạn khắt khe: chế thử, thử nghiệm môi trường, đánh giá độ tin cậy, chuẩn hóa, tích hợp và bảo đảm kỹ thuật. Để không bị đứt gãy giữa chừng, đơn vị nghiên cứu phải duy trì quản trị cả giai đoạn sau nghiệm thu, kết nối trực tiếp cơ sở sản xuất và đơn vị sử dụng ngay từ khâu hình thành bài toán kỹ thuật ban đầu.
Quá trình tự nghiên cứu và đề xuất các lộ trình ứng dụng rõ ràng giúp xác định mục tiêu ngay từ đầu. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, tìm kiếm đối tác mà còn tạo điều kiện duy trì đội ngũ nhân sự giỏi, tích lũy dữ liệu và làm chủ công nghệ lõi qua từng thế hệ sản phẩm.
Thực tế triển khai tại các cơ sở công nghiệp cho thấy, nhiều vướng mắc xuất hiện khi chuyển giao công nghệ do tiêu chuẩn kỹ thuật thiết kế chưa đồng bộ với năng lực gia công thực tế của nhà máy. Dù Học viện Kỹ thuật Quân sự đã chủ trì nghiên cứu thành công nhiều sản phẩm phức tạp (như pháo tự hành 130 mm PTH-130, giàn phóng đạn phản lực WM-18VN, súng chế áp UAV...), việc đưa kết quả vào sản xuất hàng loạt vẫn đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ hơn.
Thiếu tướng, TS Nguyễn Hồng Sơn - Cục trưởng Cục Quản lý công nghệ (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) - nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình phát triển vòng đời khép kín. Theo đó, đơn vị đặt hàng và đơn vị tiếp nhận chuyển giao cần tham gia ngay từ bước xây dựng ý tưởng.
Một số giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm tối ưu quy trình chế tạo:
Số hóa quy trình chuyển giao: Bao gồm chuyển giao bí quyết công nghệ, dữ liệu thiết kế, tiêu chuẩn kiểm định và bản vẽ kỹ thuật.
Cơ chế chấp nhận rủi ro kỹ thuật: Xây dựng khung pháp lý cho phép thử nghiệm và chấp nhận rủi ro ở mức độ có kiểm soát.
Đầu tư hạ tầng dùng chung: Ưu tiên phát triển hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, gắn kết công tác đào tạo cán bộ với thực tiễn sản xuất.
Trong xu thế hội nhập, việc mở rộng hợp tác quốc tế mang lại nhiều cơ hội tiếp cận tri thức tiên tiến. Tuy nhiên, việc sở hữu hay vận hành được máy móc hiện đại không đồng nghĩa với việc đã nắm giữ công nghệ cốt lõi.
Thiếu tướng Tống Hữu Nghĩa - Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục 2 (Bộ Quốc phòng) - cảnh báo về rủi ro rơi vào các "bẫy công nghệ", bao gồm:
Phụ thuộc vào bản quyền sáng chế của đối tác.
Sử dụng các hệ thống thiết bị khép kín, không thể can thiệp hoặc nâng cấp.
Lệ thuộc hoàn toàn vào đội ngũ chuyên gia nước ngoài trong vận hành và bảo trì.
Để khắc phục nguy cơ này, việc tự nghiên cứu và đề xuất giải pháp làm chủ công nghệ đòi hỏi các đơn vị phải chủ động xác định rõ quyền sở hữu trí tuệ, quyền cải tiến và khai thác dữ liệu ngay từ hợp đồng ban đầu. Đồng thời, cần đa dạng hóa đối tác hợp tác, tập trung nguồn lực đầu tư cho 5-7 nhóm nghiên cứu mũi nhọn để xây dựng năng lực tự thiết kế và phát triển sản phẩm thế hệ mới ngay cả khi không còn sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Bài toán bước qua "thung lũng chết" và tránh "bẫy công nghệ" không chỉ là thách thức riêng của ngành kỹ thuật quân sự mà còn là bài học chung cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật - công nghiệp. Việc đẩy mạnh tự nghiên cứu và đề xuất các mô hình liên kết khép kín giữa Học viện - Doanh nghiệp - Đơn vị sử dụng (mô hình "3 nhà") sẽ là chìa khóa then chốt giúp xây dựng nền tảng công nghệ tự chủ, bền vững và hiệu quả trong tương lai.
Nguồn tham khảo đã kiểm chứng:
Báo điện tử 24h (Dẫn lại từ Báo Tiền Phong) - Tướng lĩnh Quân đội chỉ ra 'thung lũng chết', cảnh báo 'bẫy công nghệ' - 19/10/2026
Dữ kiện đã xác minh (trích xuất chính xác từ nguồn gốc):
Hội thảo do Học viện Kỹ thuật Quân sự tổ chức sáng 19/10/2026 tại Hà Nội, hướng tới kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống (28/10/1966 - 28/10/2026).
Các nhân sự và phát ngôn: Trung tướng, GS.TS Lê Minh Thái (Giám đốc Học viện KTQS); Thiếu tướng, PGS.TS Mai Quang Huy (Phó Giám đốc Học viện KTQS); Thiếu tướng, TS Nguyễn Hồng Sơn (Cục trưởng Cục Quản lý công nghệ - Tổng cục Công nghiệp quốc phòng); Thiếu tướng Tống Hữu Nghĩa (Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục 2).
Số liệu thực tế: 42 tham luận; Học viện KTQS hợp tác với hơn 180 trường/viện tại hơn 30 quốc gia; Các sản phẩm nghiên cứu thành công đã được nêu tên.
Thông tin cần kiểm tra thêm:
Các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể quy định về cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính trong nghiên cứu khoa học công nghệ (hiện nguồn báo chí mới đề cập góc độ đề xuất tại hội thảo).
>> Găng Tay Chống Dầu NBR Lót 100% Vải Cotton
>> Găng Tay Chống Dầu NBR Lót Nỉ
>> Găng Tay Cao Su Latex Lót 100% Vải Cotton
>> Găng Tay Vải Cotton Phủ Cao Su Chống Va Đập
>> Găng Tay Rửa Chén Thấm Hút Mồ Hôi
Hotline
Tiếng Việt
English