Từ ngày 1/7/2026, lao động nam đủ điều kiện có thể nghỉ 10 ngày làm việc hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con thứ hai. Ngoài thời gian nghỉ, người chồng còn có thể được nhận trợ cấp thai sản, trợ cấp một lần khi sinh con và hưởng chế độ chăm sóc con trong những trường hợp đặc biệt theo quy định pháp luật.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản. Thời gian nghỉ thông thường phụ thuộc vào tình trạng sinh con.
Cụ thể, người chồng được nghỉ:
5 ngày làm việc: Vợ sinh con thông thường.
7 ngày làm việc: Vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
10 ngày làm việc: Vợ sinh đôi; nếu sinh ba trở lên, cứ mỗi con tính từ con thứ ba được nghỉ thêm 3 ngày.
14 ngày làm việc: Vợ sinh đôi phải phẫu thuật; nếu sinh ba trở lên phải phẫu thuật, cứ mỗi con tính từ con thứ ba được nghỉ thêm 3 ngày.
Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số số 113/2025/QH15 bổ sung chính sách riêng đối với trường hợp sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nam đủ điều kiện được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con thứ hai.
Điều kiện cụ thể được quy định tại Nghị định 168/2026/NĐ-CP: người chồng phải đáp ứng điều kiện hưởng chế độ thai sản theo pháp luật BHXH và tại thời điểm vợ sinh con thứ hai, người vợ có một con đẻ còn sống.
Người lao động cần phân biệt số thứ tự của người con với số lần sinh. Chẳng hạn, nếu lần đầu người vợ sinh đôi và lần sau sinh thêm một con, thì đây là lần sinh thứ hai nhưng đứa trẻ mới sinh là con thứ ba. Trường hợp này không mặc nhiên được xem là sinh con thứ hai để áp dụng chính sách mới.
Thời gian nghỉ của lao động nam phải bắt đầu trong vòng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con. Nếu nghỉ thành nhiều đợt, ngày bắt đầu của đợt nghỉ cuối cùng cũng phải nằm trong khoảng thời gian này và tổng số ngày nghỉ không vượt quá quy định.
Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải trả nguyên tiền lương như những ngày làm việc thông thường. Người lao động đủ điều kiện sẽ được cơ quan BHXH giải quyết trợ cấp theo quy định.
Theo Điều 59 Luật BHXH năm 2024, mức trợ cấp thai sản một tháng được xác định bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ hưởng chế độ. Nếu thời gian đóng BHXH chưa đủ 6 tháng, mức hưởng được xác định theo quy định tương ứng với trường hợp cụ thể.
Đối với người chồng nghỉ hưởng chế độ trong một số ngày làm việc, số tiền thực nhận được xác định theo công thức và cách tính áp dụng cho thời gian nghỉ tương ứng, không phải mặc nhiên bằng toàn bộ một tháng lương.
Vì vậy, để ước tính quyền lợi, người lao động nên kiểm tra mức tiền lương đóng BHXH trong những tháng gần nhất, số ngày nghỉ được duyệt và điều kiện hưởng chế độ của mình.
Ngoài khoản trợ cấp tương ứng với thời gian nghỉ, người chồng còn có thể được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con trong trường hợp pháp luật quy định.
Theo Điều 58 Luật BHXH năm 2024, lao động nữ sinh con đủ điều kiện được nhận trợ cấp một lần. Nếu người mẹ không đủ điều kiện hưởng khoản trợ cấp này nhưng người chồng đáp ứng điều kiện theo luật, người chồng có thể được giải quyết trợ cấp.
Mức trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con cho mỗi con.
Đây là khoản trợ cấp riêng, cần phân biệt với trợ cấp thai sản tính theo thời gian người chồng nghỉ việc. Việc có được hưởng hay không phụ thuộc vào điều kiện tham gia BHXH và tình trạng đủ điều kiện của người mẹ, người cha theo quy định.
Do đó, khi làm thủ tục sau sinh, gia đình nên kiểm tra cả chế độ nghỉ hưởng thai sản và trợ cấp một lần để không bỏ sót quyền lợi.
Pháp luật BHXH cũng có quy định bảo vệ quyền lợi của người cha khi người mẹ qua đời sau sinh hoặc gặp rủi ro sức khỏe, không đủ khả năng chăm sóc con theo xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh.
Tùy trường hợp và điều kiện tham gia BHXH, người cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng có thể được nghỉ hưởng chế độ thai sản trong thời gian còn lại của người mẹ. Một số trường hợp người cha đủ điều kiện được nghỉ để chăm sóc con cho đến khi con đủ 6 tháng tuổi.
Đây là chế độ riêng dành cho tình huống đặc biệt, không nên nhầm lẫn với số ngày nghỉ thông thường khi vợ sinh con.
Để giải quyết chế độ thai sản khi vợ sinh con, người lao động nam thường cần chuẩn bị giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con theo quy định.
Nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi mà giấy chứng sinh không thể hiện thông tin này, người lao động cần bổ sung giấy tờ của cơ sở khám chữa bệnh theo yêu cầu. Những trường hợp đặc biệt như con chết sau sinh cũng có quy định hồ sơ riêng.
Người lao động nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động để thực hiện thủ tục với cơ quan BHXH. Theo quy định, cần chú ý thời hạn nộp hồ sơ và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nhằm tránh việc giải quyết quyền lợi bị chậm trễ.
Chính sách mới tạo thêm thời gian để người cha đồng hành cùng gia đình trong giai đoạn sau sinh, đặc biệt khi vợ sinh con thứ hai. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp vợ sinh con đều tự động được nghỉ 10 ngày.
Người lao động nên kiểm tra ba yếu tố trước khi làm thủ tục: tình trạng tham gia BHXH bắt buộc, số thứ tự của người con theo điều kiện pháp luật và trường hợp sinh con cụ thể. Đồng thời, cần xác định riêng quyền nghỉ hưởng chế độ, trợ cấp thai sản và trợ cấp một lần vì mỗi khoản có căn cứ và điều kiện giải quyết khác nhau.
Nguồn tham khảo: Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15; Luật Dân số số 113/2025/QH15; Nghị định 168/2026/NĐ-CP; Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Hotline
Tiếng Việt
English